8a.+Sokrates


 * Sokrates (470 f.Kr-399 f.Kr) **

Omkring 470år f. Kr vart den greske filosofen Sokrates født i Athen kor han oppholdt seg store deler av livet. Hans mor var jordmor og hans far var billedhugger. Hans kone Xanthippe var i følgje historia rundt 40 år yngre enn Sokrates og var den einaste som nokon gong hadde vunne ein diskusjon mot han. Sokrates og hans kone fekk seinare sønnane Lamprokles, Sofroniskos og Menexenos. Sokrates er ikkje som andre filosofar kjend for si skriving, men for sine samtalar han brukte tida si på. Dialogen var Sokrates store lidenskap. Grunna lite skriving, er det vanskeleg å beskrive Sokrates tankar og meiningar og kjenskapen folk har om Sokrates kjem for det meste frå hans elevar. Platon er den av elevane vi får mest kunnskap om Sokrates frå, grunna hans bruk av Sokrates i sine dialogar. Og han vert der skildra som ein fornuftig og generelt snill person.

Dei fleste filosofar på Sokrates tid var opptatt av naturfilosofisk spekulasjon, og var ute etter det som stod bak urstoffet. Sokrates på si side var ikkje slik og var ein filosof med menneska og deira problem som ein av sine hovudtankar. Han hadde blant anna ein tanke om at umoralske handlingar skylda mangel på kunnskap. Sokrates meinte at kunnskap for det meste handlar om begrepskunnskap. For å kunne gjøre gode handlingar og motstå vonde må man vite kva godheit verkeleg er og betyr, og ikkje bare at det og det er bra og det og det ikkje er bra. Allmenngyldigheit fantes og mennesket har som oppgåve å finne fakta om dette. Menneska hadde ifølge Sokrates ei oppgåve i samfunnet om å finne sin plass og leve eit liv utifrå dette. Uttrykket aforismen “dyd er viten” er eit uttrykk han brukte om dette. Eit uttrykk om at viss man veit rett, vil man handle rett. Det er utifrå denne tanken at Sokrates skal ha hatt sin innverknad på Platon og det som igjen førte til den platoniske idélæra. Sokrates hadde også ein liten tanke om sjelevandring i seg, han meinte at det man hadde i sjela var noko ein hadde arva med seg frå tidligare liv. Sokrates utdjupa ikkje denne tanken noko serleg, men man finn den som gjenklang dei fleste av tankane hans.

Sofistene hadde den tanken om at alt rett og galt var relative begreip, her var Sokrates heilt uenig og hans tankar blir sett på som en reaksjon mot sofistanes si skeptisisme, erkjennelsesteoretiske relativisme og verdinihilisme. Desse mot gruppene som var imot Sokrates var viktige partnerar for Sokrates i hans form for diskusjon, og gjennom duskusjon med desse utvikla han den såkalla sokratiske ironien. Under diskusjonar viste han ei naiv og utvitande holdning som førte til at samtalepartnaren framsynte sin overfladiske kunnskap.

I ettertid har filosofien til Sokrates hatt enorm innverknad, dette først og fremst på humanismen med sine tankar om trua på enkeltmenneska og at kunnskap har ei frigjerande kraft. Dialogar, duskusjonar og sjølve samhaldet med menneskar er det som utviklar deg som menneske meinte Sokrates og denne tanken er ein tanke man bruker i dag og det er det store delar av menneska på jorda meina ein får best utvikling som menneske av. Erfaring gjør mester er eit uttrykk som ofte vert bruk og dette er eit uttrykk som beskriv Sokrates sine tankar den dag i dag. Erfaring, kunnskap og opplevelse er livsviktig for eit me nneske og var livsviktig for eit menneske også før.

Sokrates er ein filosof som prega det meste på usynleg vi i forhold til andre. Dialogevna til Sokrates gjorde han til den han var. Informasjonen vi har om Sokrates er ikkje dokumentert av han sjølv grunna at han frå det vi veit ikkje skreiv nokon ting. All informasjon om filosofen Sokrates kjem frå andre kilder enn han sjølv.

Kilder :

[]

Relgion og Etikk VG3 (i same verda)

[]